BLOG PORADNI JĘZYKOWEJ
Blog > Komentarze do wpisu

Super-Walentynka i inne kłopoty z przedrostkami :)

Czy tytuł konkursu dla dziewcząt "Zostań Super-Walentynką" został poprawnie zapisany? Czy można napisać "Superwalentynką"? J.

Przedrostek super- zapisujemy z rzeczownikami łącznie, ale jeśli rzeczownik pisany jest dużą literą, to należy zastosować łącznik (np. super-Polak). Jeśli przyjmiemy, że traktujemy tu wyraz Walentynka jako nazwę własną, to musimy łącznika użyć. Jednak przedrostek należy napisać małą literą. Dlatego oba zapisy, które pani proponuje, są błędne, poprawny będzie tytuł Zostań super-Walentynką. (RS)

***

Mam problem, jak napisać wyraz (wyrażenie?) "Eco Spa". Człon "eko", wydaje mi się, że dawno spolszczony, należałoby pisać łącznie, ale "Spa" (etymologia od miejscowości) czy "spa" (od sanus per aquam)? A więc ekospa czy ekoSpa? Będę wdzięczna za wskazówki, bo żaden ze znanych mi słowników tego nie rozstrzyga... Monika T.

Ma Pani rację, przedrostek eko- zapisujemy łącznie. Dopuszczone są dwie formy zapisu SPA - jako skrótowiec od łacińskiej formuły w tłumaczeniu 'zdrowy dzięki wodzie' i jako eponim spa. W polszczyźnie zapis wielkiej litery w środku wyrazu jest rzadkością, więc polecam formę ekospa. Na marginesie warto się zastanowić, czy nie wystarczy sama forma spa lub SPA, dodanie przedrostka eko- jest powtórzeniem i nie wnosi żadnych nowych treści. W tekstach reklamowych najczęściej stosowany jest zapis SPA. (MK)

***

Człon "aku-" występuje w wielu wyrazach o dość odległych znaczeniach: akupunktura, akumulator, akuszerka, akustyka, akurat itp. Czy jest on nośnikiem jakiegoś znaczenia? Piotr W.

Przedrostek aku- pochodzi od łacińskiego słowa acus - 'igła' i takie ma też odniesienie w wyrazie akupunktura, ale pozostałe wyrazy są po prostu całościowymi zapożyczeniami np. akumulator od łac. accumulatio, akuszerka od francuskiego accoucher, natomiast akurat od niemieckiego akkurat. (MK)

***

Czym się różni Żyd "ortodoksyjny" od "ultraortodoksyjnego"? I po co takie udziwnienia skrywa nasz język? Czyż już samo "ortodoksyjny" nie niesie wszystkiego swoim znaczeniem? B.

Przedrostek ultra- służy tutaj wyodrębnieniu konkretnego nurtu judaizmu. Judaizm ultraortodoksyjny (Haredim) jest jednym z nurtów, odłamów judaizmu ortodoksyjnego. (RS)

***

Piszę do Państwa z pytaniem o cząstkę"quasi" bądź "kwazi". Nie do końca rozumiem systematykę jej zastosowania. W Słowniku Ortograficznym PWN z 1999 roku, pod red. prof. Edwarda Polańskiego, znajduję pod "kwazi" - dwa hasła: "kwazicząstka", "kwazikryształ" - pisane łącznie. Natomiast pod "quasi" mam quasi-nauka, quasi-opiekun - pisane z dywizem. Widzę tutaj taką zasadę, że cząstka "kwazi" łączy się ze słowami, natomiast "quasi" pisana jest z dywizem, co zaznacza też jej obca pisownia. Aleksandra U.

Przedrostek guasi przechodzi taką samą drogę jak inne zapożyczenia rozpowszechnione już w naszym języku. Można przypuszczać, że z czasem będzie funkcjonować wyłącznie forma spolszczona kwazi. Obecnie jednak mamy sytuację przejściową - obie formy funkcjonują na równych prawach. Ma Pani rację - wybór zależy od użytkownika polszczyzny, ale musi on być konsekwentny w całym artykule, opracowaniu, książce itp.  Cząstkę kwazi piszemy razem z przymiotnikami i rzeczownikami, natomiast forma guasi wymaga łącznika. (MK)

wtorek, 12 lutego 2013, poradniajezykowa