BLOG PORADNI JĘZYKOWEJ
Blog > Komentarze do wpisu

Cydrownik hobbista w melanżu dwiema rękoma włącza się w akcję

Zwracam się z prośbą o pomoc w rozwiązaniu spornej kwestii. Jak powinno prawidłowo brzmieć zdanie: "Proszę o przesłanie dokumentów z odprawy celnej wczorajszego i dzisiejszego kontenera / kontenerów?" Z góry dziękuję za odpowiedź, Sławomir W.

Poprawna jest konstrukcja z liczbą pojedynczą: wczorajszego i dzisiejszego kontenera. Jest to poprawny skrót składniowy polegający na usunięciu powtarzającego się elementu: wczorajszego kontenera i dzisiejszego kontenera. (EK)

***

Czy słowo "sofizmat" jest obraźliwe? Jeśli bym napisała, że: "Uderzający był sofizmat Sądu, bo ...", to czy w ten sposób mogłabym obrazić sąd? Z wyrazami szacunku,Halina P.-L.

Sofizmat to 'rozumowanie pozornie poprawne, ale w istocie zawierające rozmyślnie 
utajone błędy logiczne' lub 'świadome dowodzenie nieprawdy'.Samo słowo sofizmat obraźliwe nie jest. Istotny jest jednak kontekst jego użycia. Jeśli napisze Pani o sofizmacie sądu, komentując jakieś rozstrzygnięcie tegoż, to wtedy formułuje Pani zarzut, że sąd świadomie wprowadza w błąd lub ukrywa prawdę. Lepiej napisać neutralnie, np. "nie można się zgodzić z orzeczeniem sądu, ponieważ...". (RS)

***

Uprzejmie proszę o wyjaśnienie moich wątpliwości w kwestii poprawnej pisowni następujących słów z użyciem cyfry. Czy dla wyrażenia "dwupokojowe mieszkanie" poprawnym odpowiednikiem jest "2-pokojowe mieszkanie", czy "2 pokojowe mieszkanie"? Czy dla wyrażenia " dwupokojowe lub trzypokojowe mieszkanie" poprawnym odpowiednikiem jest "2- lub 3-pokojowe mieszkanie", czy "2-3-pokojowe mieszkanie"? Czy dla wyrażenia "sterownik radiowy czterokanałowy"  poprawnym odpowiednikiem jest "sterownik radiowy 4-kanałowy", czy "sterownik radiowy 4 kanałowy"? Monika J.

Poprawny jest tylko zapis z łącznikiem: 2-pokojowe mieszkanie, sterownik radiowy 4-kanałowy. Natomiast sformułowanie, w którym chcemy uniknąć powtórzenia, należy zapisać następująco: 2- lub 3-pokojowe mieszkanie. (RS)

***

Szanowni Państwo, wraz z koleżanką jesteśmy korektorkami  powstającej książki o domowej produkcji cydru. Wszystko szło dobrze do czasu, gdy zaczęłyśmy się spierać o pisownię słowa "cydrownik-hobbista".  Koleżanka twierdzi, że absolutnie należy pisać cydrownik hobbista" (jak artysta malarz, malarz amator), ja natomiast skłaniam się ku pisowni zaproponowanej przez tłumaczkę "cydrownik-hobbista", tłumacząc to tym, że przecież nie każdy cydrownik musi być jednak hobbistą [może po prostu wykonywać ten zawód, nawet bez specjalnego zacięcia]; czyli można by w tym zwrocie zastosować pisownię z łącznikiem dwuczłonowego rzeczownika. Będę wdzięczna za pomoc i rozstrzygnięcie, który zapis należy bezwzględnie zastosować;  a może każda z nas ma swoje racje? Z wyrazami szacunku Grażyna N.

O tym, czy należy użyć tu łącznika, decyduje równorzędność lub nierównorzędność członów. Poprawny jest zapis cydrownik hobbista. Są to bowiem człony nierównorzędne (drugi człon jest określeniem pierwszego). A takie zestawienia zapisujemy bez łącznika (jak właśnie malarz amator). Zapis z łącznikiem byłby uzasadniony tylko w sformułowaniu np. cydrownik-piwowar na określenie wytwórcy cydru i piwa (jak fryzjerka-kosmetyczka). (RS)

***

Jak zapisać i odmienić przez przypadki ułamek 7030/355608? Janusz B.

Tak samo jak np. pięć siódmych: siedem tysięcy trzydzieści trzysta pięćdziesiąt pięć tysięcy sześćset ósmych. Przez przypadki licznik odmienia się jak liczebnik główny, a mianownik jak liczebnik porządkowy. (EK)

***

Proszę o udzielenie parady, które zdanie brzmi poprawnie: Dziękujemy za aktywne włączenie się do akcji "Cała Polska czyta dzieciom " ..... czy włączenie się w akcję "Cała Polska czyta dzieciom "..... Pozdrawiam, A.Z

Można się włączać do akcji i w akcję - obie formy są poprawne. Sugerowałbym jednak zrezygnowanie z określenia aktywne. Włączenie się do akcji jest już przecież aktywnością. (RS)

***

Wiele lat temu z pewnej poradni językowej otrzymałem odpowiedź, że połączenie wyrazów: "dwiema rękoma" oraz "dwoma rękami" jest dopuszczalne (abstrahując od zdań: "dwiema rękami" i "dwoma rękoma").Proszę o jednoznaczną odpowiedź, bo nadal nie mam pewności. Pozdrawiam, Dariusz M.

Skoro formy dwiema/dwoma i rękami/rękoma są poprawne, to i ich dowolne połączenia są zgodne z normą. Inna rzecz, że brzmią niefortunnie, lepsze będzie połączenie dwóch historycznych form: dwoma rękoma i dwóch młodszych: dwiema rękami. (EK)

***

Moje pytanie dotyczy odmiany liczebnika zbiorowego z rzeczownikiem rodzeństwo, a konkretnie form celownika i miejscownika. Czy poprawnie jest w celowniku: "dwojgu/trojgu/czworgu rodzeństwu" czy "rodzeństwa", a w miejscowniku "dwojgu/pięciorgu rodzeństwie" czy"rodzeństwa"? Będę wdzięczna za rozwianie wątpliwości. K. F.

Poprawne formy to: C. dwojgu rodzeństwa, Msc. o dwojgu rodzeństwa. (EK)

***

Proszę o opinię w sprawie rzeczownika "Sonderkommando" - czy można go odmieniać? Spotkałam się z odmianą np. w Gazecie Wyborczej - "członkowie Sonderkommanda".   I jeszcze - czy "Sonderkommandosi" to poprawny zapis? Grażyna N.

Słowo Sonderkommando nie jest notowane w słownikach ortograficznych, ale nie ma przeszkód, aby odmieniać je jak rzeczownik komando. Można też konsekwentnie tego wyrazu nie odmieniać. Natomiast forma Sonderkommandosi jest błędna, lepiej użyć np. sformułowania członkowie Sonderkommanda. (MK, RS)

***

Chciałbym zapytać, czy stwierdzenie "nikogo innego jak" jest poprawne. Poniżej przykładowe zdanie: "Aż tu nagle na swej drodze napotykasz nikogo innego jak sklepikarza!" Pozdrawiam, Paweł M.

Samo sformułowanie "nikogo innego jak" jest poprawne, ale w zdaniu należy go użyc z przeczeniem: Aż tu nagle na swej drodze drodze NIE napotykasz nikogo innego jak sklepikarza. (MK, RS)

***

Dzień dobry, mam pytanie, na które nie mogę znaleźć odpowiedzi: "wzorce petrarkowskie" czy "petrarkistowskie"? Drugi przymiotnik budzi moje zastrzeżenia, ale spotkałam go w pewnej publikacji.Bardzo proszę o pomoc w rozstrzygnięciu, która forma jest poprawna, a może obie? Elżbieta K.

Określenie petrarkistowskie jest poprawne, ponieważ zostało utworzone od wyrazu petrarkizm (jak np. marksizm - marksistowskie), a nie bezpośrednio od nazwiska Petrarca. (MK, RS)

***

Podczas sporu o nazwy kolorów, padło sformułowanie jakoby melanż był kolorem. W wykazie kolorów w Wikipedii nie znalazłem takiego stwierdzenia jednak w codziennym zastosowaniu już tak. Doszukiwałem się analogii do innych barw powstałych w wyniku połączenia koloru i przymiotnika np. róż francuski, pompejański czy indyjski. Na tej samej zasadzie można znaleźć np. tkaniny w kolorach melanżu grafitowego, różowego czy niebieskiego. Rozumiem, że samo słowo melanż oznacza mieszaninę. W dziewiarstwie stosuje się to nazewnictwo na określenie materiałów właśnie z domieszką innych kolorów. Czy możemy w takim razie stwierdzić że „melanż” to kolor lub że jest to kolor tylko, gdy występuje z określeniem rodziny kolorów (jak wspomniany wcześniej melanż grafitowy)? Radosław O.

Rzeczownik melanż ma kilka znaczeń: 'połączenie nitek o różnych barwach w tkaninie lub włóczce', 'tkanina, włóczka z takich nitek', a także 'kolor takiej tkaniny lub włóczki'. Widaćwięc,  że melanż jest także określeniem koloru. Nie jest konieczne podawanie rodziny kolorów, w "Uniwersalnym słowniku języka polskiego" znajdziemy np. sformułowanie kostiumy w ostrych melanżach. (MK, RS) 

***

Bardzo proszę ocenić, czy poprawne jest zdanie "W moim zegarku można pływać, ponieważ jest wodoodporny". Szkolny polonista poprawił zwrot "pływać w zegarku" na "pływać z zegarkiem", nie umiał niestety wyjaśnić mojemu dziecku, na czym polega błąd. Będę bardzo wdzięczna za odpowiedź, Marta K.

Zegarka nie wkłada się na siebie i nie ubiera się w niego, tylko zakłada (nie jest ubraniem tylko przedmiotem umieszczanym na ciele). Dlatego możemy powiedzieć pływam w kostiumie, ale nie możemy powiedzieć pływam w zegarku, podobnie jak nie powiemy pływam w plecaku. (RS)

***

Zwracam się z prośba o wskazanie poprawnej wersji wyrażenia: „Pierwsze 1000 dni życia” czy „pierwszych 1000 dni życia”. Będę wdzięczna za odpowiedź, Barbara K.

Jeśli liczebnik tysiąc wskazuje liczbę jednostek miary (w tym przypadku dni) to w takich zdaniach należy zachować związek zgody między liczebnikiem a orzeczeniem, np. Pierwszy tysiąc dni upłynął szybko. Dlatego poprawnie należy zapisać pierwszy 1000 dni życia. (RS)

niedziela, 26 lutego 2017, poradniajezykowa