BLOG PORADNI JĘZYKOWEJ
RSS
czwartek, 27 lutego 2014

Jak jest poprawnie: "Wskaż pary liczb spełniające to równanie" czy "Wskaż pary liczb spełniających to równanie"? Pozdrawiam, Katarzyna M.

I jedno, i drugie sformułowanie jest poprawne, mają one jednak różne znaczenia. W pierwszym chodzi o PARY, w drugim zaś o LICZBY. Jeśli w zadaniu liczby ułożone są w pary i właśnie pary musi odpowiadający wskazać, to właściwe jest pierwsze sformułowanie. Jeśli jednak chodzi o wskazanie liczb i ułożenie je w pary, to właściwe jest drugie sformułowanie.(EK)

***

Proszę o informację, czy zapis z łącznikiem "Państwa-Strony Układu Warszawskiego" jest poprawny. Uprzejmie dziękuję za odpowiedź, E. M.

W przytoczonym zdaniu konieczny jest myślnik, czyli kreska ze spacjami, np. Państwa - Strony Układu Warszawskiego.(MK)

***

Witam serdecznie, chciałbym zapytać, czy istnieje bezokolicznik czasownika "powinien"? Skoro wyraz ten potrafię odmienić przez osoby, w obu liczbach, znaczy to, że jest czasownikiem. Co zatem z bezokolicznikiem? Pozdrawiam i czekam na odpowiedź. Tomasz

Forma powinien jest czasownikiem modalnym i nie ma bezokolicznika.  W zdaniach używany jest on tylko jako orzecznik - wymaga dopiero połączenia z bezokolicznikiem, np.: powinien wrócić, powinna być, powinni chodzić.(MK)

***

Która z form jest poprawna? "Dziękuję za zaproszenie na uroczystość, która odbędzie się w dniu 30 października" czy ""Dziękuję za zaproszenie na uroczystość, która odbędzie się 30 października"? Znalazłam informację, że formy "w dniu", "dnia" są poprawne, z czego ta pierwsza jest bardziej oficjalna i stosowana w urzędowych pismach. Mimo to, wciąż nie jestem pewna. Dlaczego błędem jest mówienie w miesiącu lipcu, a używanie formuły "w dniu/dnia" nie jest uznawane za tautologię? Przecież 30 października jest dniem... Bardzo proszę o wyjaśnienie wątpliwości. Pozdrawiam, Kamila D.

Lipiec jest nazwą miesiąca, dlatego sformułowanie w miesiącu lipcu jest błędne. Natomiast sformułowanie w dniu 30 października to zupełnie inna konstrukcja. Liczebnik 30 jest określeniem dnia, wskazuje na to, w którym dniu coś się dzieje: W dniu (którym?) trzydziestym (jakiego miesiąca?) października. Każdy z tych elementów ma tu swoje uzasadnienie. Poprawnie możemy też powiedzieć, że coś się odbędzie 30 października, bo dzień mamy w domyśle: odbędzie się 30 (w domyśle: dnia) października.(RS)

***

Zgodnie z zaleceniami słownika ortograficznego nazwy marek i modeli samochodów piszemy w zależności od kontekstu - dużą lub małą literą. Wydaje mi się jednak, że niekiedy trudno jest ustalić, w jakim kontekście użyto dane sformułowanie, szczególnie jeśli są to zdawkowe hasła, np. w krzyżówce. Kilka przykładów: 1. model Forda, 2. astra na szosie, 3. wśród fiatów, 4. rywal Audi. Zapisałam to tak, jak wydaje mi się, że jest najlepiej, ale byłabym wdzięczna za potwierdzenie moich przypuszczeń lub wyprowadzenie mnie z błędu. Z góry dziękuję za pomoc, Katarzyna W.

Ma Pani rację, że zasada o pisowni marek samochodów może przysporzyć kłopotów, szczególnie jeśli nie znamy kontekstu. Pomocą jednak będzie próba odpowiedzi, czy mówimy o jednostkowym konkretnym samochodzie - wtedy małą, czyli astra na szosie. I druga sytuacja gdy mówimy o nazwie firmy: model Forda. Jednak przykład 3 i 4 można dwojako interpretować - wśród fiatów na drodze i wśród samochodów marki Fiat najlepsze na rynku jest... , na rynku motoryzacyjnym rywalem Audi jest Mercedes lub rywalem audi na szosie był mercedes. (MK)

***

Napisałem zdanie: "Tylu ludzi już tutaj oprowadziłem, ale ciebie pewno nie zdążę." Mam problem ze słowem pewno, bo nie wydaje mi się, aby zostały tutaj ono dobrze użyte. Zmieniłem je najpierw na "pewnie", ale to chyba też błąd. Stanęło w końcu na zapewne:  "Tylu ludzi już tutaj oprowadziłem, ale ciebie zapewne nie zdążę"), ale wydaje mię się to po prostu podniosłe. Nie mogę użyć "na pewno", bo tego nie wiem, ani być może, bo jestem raczej pewny, że go nie oprowadzę. Pytanie moje brzmi:. Czy wersja, na którą się w końcu zdecydowałem, jest prawidłowa czy też słowo zapewne należałoby zastąpić innym? Będę wdzięczny za podpowiedź. Waldemar M.

Można w tym zdaniu użyć pewnie i pewno. W języku ogólnym oba te wyrazy mają znaczenie 'prawdopodobnie, chyba'. (RS)

***

1) Czy w zdaniu "Przed przedsiębiorstwami staje, więc szereg wyzwań" został prawidłowo użyty przecinek przed wyrazem "więc"? 2) "zatrudnialność" - czy istnieje takie słowo? 3) "wraz z spadkiem" czy "wraz ze spadkiem"? Lena D.

1) Nie należy tu stawiać przecinka, ponieważ więc nie wprowadza zdania wynikowego.
2) Zatrudnialność istnieje, ale na razie jako niezgrabne tłumaczenie angielskiego employability. Wyraz ten jest używany w różnych kontekstach i znaczeniach, słowniki jeszcze go nie notują.
3) Ze spadkiem. Z przyczyn artykulacyjnych stosujemy ze przed wyrazami zaczynającymi się na spółgłoskę s, po której następuje inna spółgłoska. Dlatego z serem, ale ze schabem.(RS)

***

Zwracam się z uprzejmą prośbą o potwierdzenie poprawności zapisu następującego zdania:
"Na ręce ma około 30 bransoletek z Apartu / Na ręce ma około 30. bransoletek z Apartu". Tzn. Ma na ręce około trzydzieści bransoletek, czy też potraktować 30 jako liczebnik porządkowy 30.? Katarzyna S.

Około należy połączyć z liczebnikiem w dopełniaczu, poprawnie powinno być około trzydziestu bransoletek lub 30 bransoletek (bez kropki).(RS)

***

Szanowni Państwo, uprzejmie proszę o radę, jak zapisać przymiotnik pochodzący od miasta Brześć Litewski, np. chcą nazwać powiat lub dawne województwo: brzesko-litewskie czy brzeskolitewskie? Z góry serdecznie dziękuję za pomoc. Łukasz G.

Przymiotnik należy utworzyć od pierwszego członu, czyli brzeski.(RS)

***

Czy istnieją wyrazy pokrewne  od słów "proszek" i "wtorek", które wymieniają się na "ó" i drugi problem: czy można utworzyć wyraz pokrewny od słowa "próba", który wymienia się na "o", wskazywałam uczniom probówka, czy to prawidłowa odpowiedź? Grażyna C.

Tak, istnieją takie wyrazy: proszek - prószyć, przyprószyć; wtorek - wtóry, wtórować, wtórny; próba - dawniej także proba,  próbówka, przestarzała probówka. (EK)

***

Mam pytanie dotyczące nowego czasopisma powstałego na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Jego tytuł brzmi: "STUDIA OECONOMICA POSNANIENSIA". Powszechnie, również na łamach tego miesięcznika, operuje się skrótem SOEP.  Czy jest on poprawny? Czy może powinno być: SOeP? Anna G.

W tworzeniu skrótowców dopuszczalna jest pewna dowolność. Choć z reguły w ich skład wchodzą pierwsze litery poszczególnych elementów pełnej nazwy (np. MEN), a z sylab wchodzących w skład skrótowców mieszanych wielka jest tylko pierwsza litera (np. PZMot), MKOl), to jednak są skrótowce w całości pisane wielkimi literami, np. PAGED (Polska Agencja Eksportu Drewna) czy POLMOS (Polski Monopol Spirytusowy). Z tego wynika, ze skrótowcowi SOEP nie można niczego zarzucić. (EK)

14:13, poradniajezykowa
Link