BLOG PORADNI JĘZYKOWEJ
RSS
poniedziałek, 16 grudnia 2013

Szanowni Państwo, w firmie, w której pracuję, przygotowywana jest uniwersalna treść e-maila wysyłanego do osób, które nie regulują płatności za dany towar w terminie podanym na fakturze. Mam wątpliwości co do sformułowania "płatność za fakturę/y" - czy na pewno dokonuje się płatności za fakturę, czy też po prostu faktury? Nie wiem, czy "płatność za fakturę" nie będzie oznaczało zapłaty za wystawienie faktury, a nie zapłaty za towar wyszczególniony na fakturze... Bardzo proszę o pomoc. Z poważaniem, Marta F.

Faktura jest synonimem rachunku, zatem rzeczownik faktura powinien wchodzić z czasownikiem płacić w taki sam związek składniowy: płacić rachunki, płacić faktury. Rzeczownik płatność ma podobną składnię, zatem lepszym sformułowaniem jest płatność faktur niż płatność za faktury, bo - ma Pani rację - płacimy za towar i za usługę, a nie za fakturę.Można by jeszcze rozważyć inne sformułowanie:   nie odnotowaliśmy wpłaty za fakturę VAT.(EK)

***

Chce zamieścić informacje w katalogu ale mam problem z odmianą pewnego słowa, mianowicie "profil". Chcę zamieścić sformułowanie: zaślepki profili / zaślepki profilów oraz zaślepki profilu / zaślepki profila. Będę wdzięczna za pomoc. Pozdrawiam, Monika G.

Obie formy w liczbie mnogiej: profili i profilów są poprawne. W liczbie pojedynczej natomiast słowniki podają tylko formę profilu, w znaczeniu 'twarz widziana z boku'. Radziłabym przejrzenie tekstów specjalistycznych. Jeśli pojawia się w nich forma profila, to można jej w wyrażeniu zaślepki profila użyć. Jeśli takiej formy nie ma w użyciu, to zalecam formę zaślepki profilu.(EK)

***

Jesteśmy w trakcie tłumaczenia książki M.A. Czaplickiej Mój rok na Syberii i w związku z tym mamy do Państwa pytanie. Autorka książki na określenie rdzennych mieszkańców Syberii używa angielskiego słowa the Sibiraks. Tłumaczka proponuje słowo Syberyjczycy. Sybiracy mają u nas jednak inne znaczenie głównie jako zesłańcy. Co Państwo radzą? Czy stosować termin Sybiracy (wielką jako rdzennych mieszkańców, w odróżnieniu od sybiraków-zesłańców)? Czy może jednak używać słowa Syberyjczycy? Jesteśmy w kropce :) Z poważaniem, Justyna S.

Mieszkańcy Syberii to Sybiracy (wielką literą), a zesłańcy to sybiracy (małą literą) - takie formy notują słowniki. Natomiast syberyjczyk to potoczna nazwa kota syberyjskiego :) (RS)

***

Witam,mam pytanie dotyczące przedrostka a mianowicie przedrostka "giga".Czy w pisowni traktuje się go jak przedrostek super? Oznaczałoby to pisownię łączną ze słowami występującymi po tym przedrostku. Dobrze rozumiem - gigabajt? gigamały? gigagigaszybki? Pozdrawiam serdecznie! Joanna H.

Wszystkie przedrostki pisze się łącznie z wyrazami, przed którymi stoją. Dotyczy to także przedrostka giga-, np. gigabajt, gigakaloria. Połączenia gigamały czy gigagigaszybki nie występują w polszczyźnie ogólnej. (EK)

***

Mam pytanie o pisownię partykuły wzmacniającej "żeż". Wiem, że z czasownikiem piszemy ją łącznie, ale chciałabym się dowiedzieć, jak powinno wyglądać zdanie: "No żeż nie można już z nim wytrzymać!" czy też "Nożeż nie można już z nim wytrzymać!". Aleksandra.

Obowiązuje pisownia łączna, tak jak w połączeniach z innymi partykułami i wykrzyknikami: noż, oż, niechże, hejże i analogicznie: nożeż, niechżeż, ożeż! (EK)

***

Zwrotu "mieć za zadanie" użył ostatnio jeden z uczestników spotkania większej grupy znajomych. Wywołało to burzliwą dyskusję i podzieliło obecnych. Dlatego chciałabym upewnić się, czy jest on poprawny - czy też można powiedzieć tylko "mieć zadanie" a to "za" to powszechnie popełniany, utrwalony błąd? Pozdrawiam, A. F.

Obie konstrukcje są poprawne. Sformułowanie mieć zadanie łączy się z dopełniaczem - Mieć zadanie (czego?) posprzątania pokoju. Natomiast mieć za zadanie łączy się z biernikiem - Mieć za zadanie (co?) posprzątanie pokoju. (RS)

***

Uczę Anglika, pasjonata polszczyzny. W swoim wypracowaniu napisał zdanie "Wałęsa został zaaresztowany kilka razy". Intuicyjnie poprawiłam je na - został aresztowany (nawet "był aresztowany"). Wyraz ten jednak nie daje mi spokoju, a informacji o formie "zaaresztować" prawie nigdzie nie ma. Wiem, że słowo "aresztować" jest dwuaspektowe. Ale forma zaaresztować także istnieje. Kiedy mogę jej używać? Jakie jeszcze inne wyrazy zachowują się identycznie jak aresztować i zaaresztować? Anna Z.

Tak, zaaresztować jest formą dokonaną czasownika aresztować, który i tak ma dwa aspekty. Forma zaaresztować jest poprawna, po prostu pozwala na precyzyjniejsze podkreślenie aspektu dokonanego w wypowiedzi. Podobnie jest z czasownikami aprobować/zaaprobować, aranżować/zaaranżować. (RS)

12:01, poradniajezykowa
Link