BLOG PORADNI JĘZYKOWEJ
RSS
niedziela, 13 października 2013

Czytając pewne opracowanie statystyczne, natrafiłem na formę: "na jednego nauczyciela przypadało średnio 20,6 ucznia". Pod względem składniowym takie sformułowanie wydaje się poprawne, ale czy tak jest w rzeczywistości? Niektórzy twierdzą, że powinno być "20,6 uczniów"... Z góry dziękuję za odpowiedź. Jonasz Z.

Tak, zdanie jest poprawne. Ten liczebnik nie informuje, jaka część uczniów przypada na nauczyciela (wtedy poprawna byłaby konstrukcja np. dwie trzecie uczniów). Liczebnik w tym zdaniu mówi o tym, ilu uczniów przypada na nauczyciela, dlatego należy użyć rzeczownika w dopełniaczu liczby pojedynczej: dwudziestu i sześć dziesiątych ucznia. To jest taka sama konstrukcja, jak w zdaniach typu grządka miała osiem i pół metra (a nie osiem i pół metrów). (RS)

***

Czy można napisać, że z czyjejś natury coś wynika? Na przykład "Z natury klimatu śródziemnomorskiego wynika możliwość występowania ciepłego i suchego lata, powodującego susze". Czy takie zdanie jest poprawne stylistycznie? Dziękuję bardzo za pomoc. Magda B.

W przytoczonym sformułowaniu chodzi o naturę w znaczeniu 'charakter, usposobienie'. Znaczenie to odnosi się do osób i nie łączy się z rzeczownikami nieosobowymi. Użyłabym tu trafniejszego sformułowania: z istoty. (EK)

***

Ostatnio na jednym z for internetowych przeczytałem wypowiedź jednego z czytelników, w której używa on rzeczownika "post" (post jako wpis na forum) w miejscowniku, stosując apostrof - "post'cie". Gdy zobaczyłem ten twór, zbladłem, ponieważ wg mnie rzeczownik ten należy odmienić według schematu rzeczownika pospolitego "post", mimo że w użytym znaczeniu wszedł do języka polskiego z angielskiego - czyli: post, poście. Apostrofu natomiast wg mnie używa się wyłącznie w sytuacji użycia obcojęzycznego słowa (chyba też kończącego się na -y?), które chcemy odmienić. Prosiłbym Państwa o wyjaśnienie moich wątpliwości. Z góry dziękuję za pomoc i pozdrawiam serdecznie! Bartosz B.

Tak, ma Pan rację, nie ma tu uzasadnienia dla użycia apostrofu. W poście jak w chruście :) Apostrofu w wyrazach obcych używamy wtedy, gdy wyraz kończy się głoską, którą się zapisuje, lecz której się nie wymawia, np. skorzystaj z Google'a, kup iPhone'a. (RS)

***

Bardzo proszę o wyjaśnienie, czy w zdaniu "Pani Michałowska popatrzyła na niego ze zdumieniem" nazwisko "Michałowska" jest częścią podmiotu "Pani Michałowska", czy też może być uznane za przydawkę określającą podmiot "Pani". Z poważaniem, Bożena B.

W tym zdaniu podmiotem jest "pani Michałowska". Rozbudowany podmiot zawsze można rozłożyć na mniejsze części, jeśli jest taka potrzeba. (EK)

***

Mam pytanie dotyczące pisowni słowa Druz/druz. Druzowie mieszkają na pograniczu libańsko-izraelsko-syryjskim. Mają własną religię. W niektórych krajach (np. w Libanie) są uważani za Arabów innego wyznania, w Izraelu mają status mniejszości narodowej; w dowodzie osobistym mają wpisaną narodowość druzyjską, mają własne sądy i na własne życzenie obowiązkowo służą w wojsku (Arabowie nie muszą). W przypadku Żydów można mówić o Żydach, którzy nie są żydami. Druzowie nie uznają apostazji – nie ma Druzów nie wyznających religii druzyjskiej. W polskich publikacjach spotkałam dwie pisownie – Druzowie i druzowie.  Która jest poprawna? Pozdrawiam, Pola Z.

Obie formy są poprawne. Dużą literą należy napisać nazwę nacji, a małej należy użyć, kiedy mówimy o członku grupy wyznaniowej. W przypadku Druzów/druzów właściwie te znaczenia nakładają się na siebie, ale zróżnicowanie pisowni pomaga wskazać, czy bardziej mówimy o narodowości czy o wyznaniu. (RS)

13:19, poradniajezykowa
Link